基礎の復習

三角関数の相互関係と2倍角

sin⁡2θ+cos⁡2θ=1\sin^2\theta+\cos^2\theta=1 と 2 倍角の公式を使うと、sin⁡\sin と cos⁡\cos を互いに書き換えられます。

sin⁡2θ+cos⁡2θ=1,sin⁡2θ=2sin⁡θcos⁡θ,cos⁡2θ=1−2sin⁡2θ\begin{gathered} \sin^2\theta+\cos^2\theta=1, \\[4pt] \sin 2\theta=2\sin\theta\cos\theta, \\[4pt] \cos 2\theta=1-2\sin^2\theta \end{gathered}

sin⁡2θ+cos⁡2θ=1\sin^2\theta+\cos^2\theta=1 から、1−sin⁡2θ=cos⁡2θ1-\sin^2\theta=\cos^2\theta です。sin⁡θ=35\sin\theta=\frac{3}{5} で θ\theta が鋭角なら、cos⁡θ>0\cos\theta>0 なので cos⁡θ=1−925=45\cos\theta=\sqrt{1-\frac{9}{25}}=\frac{4}{5} です。

2 倍角の公式は加法定理で β=α\beta=\alpha としたものです。

sin⁡2θ=2sin⁡θcos⁡θ,cos⁡2θ=cos⁡2θ−sin⁡2θ=1−2sin⁡2θ=2cos⁡2θ−1\begin{gathered} \sin 2\theta=2\sin\theta\cos\theta, \\[4pt] \cos 2\theta=\cos^2\theta-\sin^2\theta=1-2\sin^2\theta=2\cos^2\theta-1 \end{gathered}

cos⁡2θ=1−2sin⁡2θ\cos 2\theta=1-2\sin^2\theta を sin⁡2\sin^2 について解くと、半角の公式 sin⁡2θ2=1−cos⁡θ2\sin^2\frac{\theta}{2}=\frac{1-\cos\theta}{2} になります。積分で sin⁡2x\sin^2 x の次数を下げるときに使います。

例題

  1. 01cos⁡\cos だけで表すと?1−sin⁡2θ\displaystyle 1 - \sin^2\theta答え閉じる
    答えcos⁡2θ\displaystyle \cos^2\theta

    解き方

    1. sin⁡2θ+cos⁡2θ\displaystyle \sin^2\theta + \cos^2\theta=1\displaystyle = 1cos⁡2θ\displaystyle \cos^2\theta=1−sin⁡2θ\displaystyle = 1 - \sin^2\theta
  2. 02θ\theta は鋭角。cos⁡θ\cos\theta は?sin⁡2θ+cos⁡2θ=1,  sin⁡θ=817\displaystyle \sin^2\theta+\cos^2\theta=1,\; \sin\theta = \frac{8}{17}答え閉じる
    答え1517\displaystyle \frac{15}{17}

    解き方

    1. cos⁡2θ\displaystyle \cos^2\theta=1−(817)2\displaystyle = 1 - \left(\frac{8}{17}\right)^21−(817)2\displaystyle 1 - \left(\frac{8}{17}\right)^2=225289\displaystyle = \frac{225}{289}
    2. 鋭角なので正の方をとる
    3. cos⁡θ\displaystyle \cos\theta=1517\displaystyle = \frac{15}{17}
  3. 03これを使う。sin⁡θ=14\sin\theta = \frac{1}{4} のとき cos⁡2θ\cos 2\theta は?cos⁡2θ=1−2sin⁡2θ\displaystyle \cos 2\theta = 1 - 2\sin^2\theta答え閉じる
    答え78\displaystyle \frac{7}{8}

    解き方

    1. (14)2\displaystyle \left(\frac{1}{4}\right)^2=116\displaystyle = \frac{1}{16}
    2. これを 1 - 2sin²θ に入れる
    3. 1−2⋅116\displaystyle 1 - 2 \cdot \frac{1}{16}=78\displaystyle = \frac{7}{8}
  4. 04sin⁡θ\sin\theta と cos⁡θ\cos\theta で表すと?sin⁡2θ\displaystyle \sin 2\theta答え閉じる
    答え2sin⁡θcos⁡θ\displaystyle 2\sin\theta\cos\theta

    解き方

    1. sin⁡2θ\displaystyle \sin 2\theta=2sin⁡θcos⁡θ\displaystyle = 2\sin\theta\cos\theta
    2. 2 を外に出せない。θ = π/6 で確かめる
    3. θ=π6\displaystyle \theta = \frac{\pi}{6}⇒sin⁡2θ=32\displaystyle \Rightarrow \sin 2\theta = \frac{\sqrt{3}}{2}θ=π6\displaystyle \theta = \frac{\pi}{6}⇒2sin⁡θ=1\displaystyle \Rightarrow 2\sin\theta = 1
  5. 05これは何と等しい?2sin⁡θcos⁡θ\displaystyle 2\sin\theta\cos\theta答え閉じる
    答えsin⁡2θ\displaystyle \sin 2\theta

    解き方

    1. 2sin⁡π6cos⁡π6\displaystyle 2\sin\frac{\pi}{6}\cos\frac{\pi}{6}=32\displaystyle = \frac{\sqrt{3}}{2}sin⁡π3\displaystyle \sin \frac{\pi}{3}=32\displaystyle = \frac{\sqrt{3}}{2}
    2. 同じ値になった。2θ = π/3 なので これは sin 2θ
    3. sin⁡2θ\displaystyle \sin 2\theta=2sin⁡θcos⁡θ\displaystyle = 2\sin\theta\cos\theta
    4. 一方 cos 2θ は別の値
    5. cos⁡π3\displaystyle \cos \frac{\pi}{3}=12\displaystyle = \frac{1}{2}
  6. 06□ に入るのは?sin⁡2θ+cos⁡2θ=□\displaystyle \sin^2\theta + \cos^2\theta = \square答え閉じる
    答え1\displaystyle 1

    解き方

    1. sin⁡π6\displaystyle \sin \frac{\pi}{6}=12\displaystyle = \frac{1}{2}cos⁡π6\displaystyle \cos \frac{\pi}{6}=32\displaystyle = \frac{\sqrt{3}}{2}
    2. 2乗して足す
    3. (12)2+(32)2\displaystyle \left(\frac{1}{2}\right)^2 + \left(\frac{\sqrt{3}}{2}\right)^2=1\displaystyle = 1

よくある質問

Q1cos⁡θ=±45\cos\theta=\pm\frac{4}{5} のどちら?答え閉じる
A
θ\theta の範囲で決めます。鋭角(0<θ<π20<\theta<\frac{\pi}{2})なら cos⁡θ>0\cos\theta>0 なので 45\frac{4}{5} です。θ\theta が鈍角なら −45-\frac{4}{5} になります。
Q2cos⁡2θ\cos 2\theta の公式が 3 つあるのはなぜ?答え閉じる
A
cos⁡2θ−sin⁡2θ\cos^2\theta-\sin^2\theta の cos⁡2θ\cos^2\theta か sin⁡2θ\sin^2\theta を sin⁡2θ+cos⁡2θ=1\sin^2\theta+\cos^2\theta=1 で置きかえると、1−2sin⁡2θ1-2\sin^2\theta や 2cos⁡2θ−12\cos^2\theta-1 になります。どれも同じ式で、与えられた値に合わせて選びます。

公開 2026-10-14 · 最終更新 2026-10-14